Dünya Kapitalizmi Nereye? Rantçı Kapitalizm, Teknofeodalizm ve Güç Siyasetinin Geri Dönüşü Üzerine Tartışmalar

Event Details

Target Audience

Lisans ve Lisansüstü Öğrencileri

Place

Bilimler Köyü

Registration Deadline

26 June 2026

Arrival Date

28 June 2026

Start — End

29 June 2026 — 05 July 2026

Quota

15 people

Event Fee

12500 TL

The participation fee covers tent accommodation within the Village campus, use of all common areas, three meals and one snack. Tea, water, and coffee are included. Our coordinators organize the events on a voluntary basis.

Event Purpose

Melda Yaman’ın katkılarıyla

Dünya kapitalizminde hızlı ve köklü dönüşümler yaşanıyor. Olanları, ABD Başkanı Trump’ın irrasyonel politikalarıyla açıklayan yaklaşımlar olduğu gibi, bildiğimiz kapitalizmin sonuna geldiğimizi ileri süren Robert Brenner ya da Yanis Varoufakis gibi Marksistler de var. Bu atölyede, bu kapsamda yapılan rantçı kapitalizm ve teknofeodalizm tartışmalarına odaklanılacaktır. Atölyede önce, kapitalizmin tarihsel özgüllüklerinin anlaşılması amacıyla Marx’ın “meta”, “meta mübadelesi” ve “sermaye” tanımları, emek-değer kuramı ve Marksist ilkel birikim, zor ve şiddet tartışmaları kapitalizmin tarihsel gelişimi içinde somutlanarak gözden geçirilecektir. Daha sonra, günümüz kapitalizminin artık rantçı kapitalizme ya da teknofeodalizme dönüştüğüne ilişkin Marksist savlar, metod ve tarih üzerinde yapılan tartışmadan devşirilen kavramsal araçlarla yeniden düşünülecektir.

Additional Info

Okuma Listesi : (Program başlamadan önce yapılması önerilir.)

Bedirhanoğlu, Pınar (2023) “Kapitalizm-Demokrasi İlişkisini Simon Clarke’ın Marksist Devlet Kuramı Üzerinden Düşünmek”, Can Cemgil ve Ömer Turan (der,) Kapitalizm ve Demokrasi: Bir Zıtlığın Anatomisi, İstanbul, Metis, 159-177.

Bedirhanoğlu, Pınar ve Cenk Saraçoğlu (2023) “Demokrasi Nereye: Neoliberal Dönemde Demokrasi-Cumhuriyet Bağının Kopuşu”, Menderes Çınar (der.), Demokrasi: Kavram, Kurum, Süreç, İstanbul, İletişim, 375-392.

Bonefeld, Werner ve John Holloway (2007) Küreselleşme Çağında Para ve Sınıf Mücadelesi, İstanbul, Otonom Yayıncılık.

Erol, Merve “Teknofeodalizm Zamanı”, Kompleks, www.kompleks.org/fasikul/teknofeodalizm/bolum-1/tekno-feodalizmin-zamani/.

Gane, Nicholas (2026) “Kapitalizm kapitalizmdir: Weber, Marx ve Teknofeodalizm”, Corpus Dergi, 11 Ocak 2026, www.corpusdergi.com/2026/kapitalizm-kapitalizmdir/.

Koçak, Berkay (2024) “Siyasi Kapitalizm: Küresel Kapitalizmin Yeni Çağına Taze Bir Bakış”, Textum, 26 Mayıs 2024, www.textumdergi.net/siyasi-kapitalizm-kuresel-kapitalizmin-yeni-cagina-taze-bir-bakis/.

Öztürk, Özgür, Melda Yaman ve Özgür Narin (2017) Grundrisse’den Kapital’e Patikalar, İstanbul, Sosyal Araştırmalar Vakfı.

Öztürk, Özgür ve Melda Yaman (2019) Metaların Kerameti, İstanbul, İletişim Yayınları.

Wood, Ellen Meiksins (2014) Sermaye İmparatorluğu, İstanbul, Yordam Kitap.

Schedule

Day	Content
Day 1	Birinci Oturum: Giriş (Bedirhanoğlu)// Rantiye kapitalizmi ve teknofeodalizm tartışmaları genel olarak tanıtılacak ve atölye boyunca ele alınacak temel sorular oluşturulacaktır.// Meta Nedir?// Meta, Meta Mübadelesi ve Sermayeye İlişkin Temel Sorular I// İkinci oturum (Yaman)// Bu oturumda, “Meta nedir?”, “Meta mübadelesi nedir?”, “Meta –sermaye ne demektir?” gibi soruların peşinden gidilerek, meta analizine giriş yapılacaktır. Bu atölyede emek ürünlerinin tarihsel özgün bir biçimi olan metanın, bir yandan emek gücüyle bir yandan da sermayeyle bağlantısı araştırılacaktır.// Üçüncü oturum (Bedirhanoğlu)// Bu oturumda, meta mübadelesinin tarihsel olarak ortaya çıktığı koşullar Avrupa’da feodalizmden kapitalizme geçiş tartışmalarında Marksistler arasında ortaya çıkan farklı yaklaşımlar gözden geçirilerek tartışılacaktır.
Day 2	Meta Nedir?// Meta, Meta Mübadelesi ve Sermayeye İlişkin Temel Sorular II// Birinci oturum (Yaman)// Bu oturumda, bir önceki oturumda tartışılan soruların ardından, genelleşmiş meta üretimi olarak kapitalist üretim tarzına odaklanılacaktır. Meta mübadelesinden emek gücüne, emek gücünden de sermayeye geçilerek, basit mübadele ile sermaye koşullarındaki mübadele arasındaki farklar incelenecektir. Böylece P-M-P´ döngüsünün momentleri üzerinden, değer, artı-değer, para ile sermayenin (genişleyen ölçekte) yeniden üretimi ilişkisi ele alınacaktır.// İkinci oturum (Bedirhanoğlu)// Bu oturumda, sermaye birikim döngüsü üzerinden üretilen Marksist kriz kuramları, dünya kapitalizminde yaşanan büyük krizlere (1873, 1929, 1970’ler, 2008) getirdikleri açıklamalar gözden geçirilerek ele alınacaktır. // Üçüncü oturum (Bedirhanoğlu)// Serbest tartışma (Sermaye döngüsünün ve paranın politikliği)
Day 3	Meta, Sermaye ve Emek Gücü// Birinci oturum (Yaman)// Bu oturumun odak konusu sermaye koşullarında dolaysız üretimdir; bu süreçte değerin kaynağı olarak emek gücü incelenecektir. Bu bağlamda emek - emek gücü ayrımı, canlı emek – cansız emek ilişkisi, emek- gücünün yeniden üretimi konuları ele alınırken, yabancılaşma, meta fetişizmi ve sermayenin emek üzerindeki biçimsel ve gerçek tahakkümü üzerine de yeni sorular sormak hedeflenmektedir.// İkinci oturum (Bedirhanoğlu)// Bu oturumda, dolaysız kapitalist üretimin tarihsel gelişimi içinde canlı emeğin farklı sömürü biçimleri (köle emeği, ücretli emek), canlı emek içi farklılaşmalar (kol emeği, kafa emeği) ve cansız emeğin gelişimi (makine, yapay zeka) sermaye birikim sürecinin tarihsel gelişimi içinde gözden geçirilecektir. // Üçüncü oturum (Bedirhanoğlu)// Serbest tartışma (Emek-değer teorisi, dijitalleşme ve yapay zeka)
Day 4	TATİL
Day 5	Sermaye İlişkisinin Yeniden Üretiminde İlkel Birikimin Sürekliliği, Şiddet ve Devlet// (Bedirhanoğlu)// Meta mübadelesine dayalı kapitalist üretim ilişkilerinin yeniden üretiminde zor, şiddet ve devletin rolü nasıl düşünülmelidir? Bu soru, gün boyunca Ellen Meiksins Wood’un ekonomik alanın politik olandan ayrışması ve Simon Clarke’ın kapitalist devlet kuramına referansla tarihsel bağlam içinde yanıtlanmaya çalışılacaktır. Kapitalizmin tarihsel gelişiminde ilkel birikimin sürekliliği ve formel siyasetin çıplak şiddetten ayrıştırılmasında sınıf mücadelelerinin oynadığı kurucu role dikkat çekilecek, günümüz kapitalizminde gözlemlenen sınıfsal çelişkilerin idaresinde çıplak şiddetin geri dönüşü eğilimleri gözden geçirilecektir.
Day 6	Teknofeodalizm ve Rantçı/Yağmacı Kapitalizm// (Bedirhanoğlu)// Finansallaşma, üretim alanında Çin’in yükselişi ve Batı kapitalizmine rantçı ve yağmacı eğilimlerin hakim olması, Batı kapitalizminin ve ABD’nin güçten düşmesi nedeniyle baş gösteren geçici dinamikler midir, yoksa dünya kapitalizminde teknofeodal ya da rantçı/yağmacı kalıcı bir yeniden yapılanmaya mı işaret etmektedir? Bütün bu gelişmelerde dijitalleşme ve yapay zeka teknolojilerinin sermaye-emek ilişkileri üzerindeki etkileri nasıl bir rol oynamaktadır? Günün üç oturumunda, bu soruya Varoufakis, Brenner, Brett Christophers, Evgeny Morozov gibi farklı Marksist yaklaşımlar tarafından verilen farklı yanıtlar özetlenerek tartışmaya açılacaktır.
Day 7	Film Günü// (Bedirhanoğlu)// Atölyenin son gününde, katılımcılarla birlikte daha önce belirlenip izlenecek konumuzla ilgili bir film, atölyedeki tartışmalarla ilişkilendirilerek tartışılacaktır.

Download PDF